Sayıştay'dan Belediyelere Uyarı: İşçi Yakınlarına İşe Alım Ayrıcalığına İtiraz

Sayıştay, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve bağlı kuruluşlarının toplu iş sözleşmelerinde çalışanların çocuklarına ve yakınlarına işe girişte öncelik tanıyan düzenlemeleri mevzuata aykırı buldu. Denetim raporlarında, kamuya personel alımında eşitlik ve liyakat ilkelerinin esas alınması gerektiği vurgulandı.

Sayıştay Başkanlığının 2025 yılı denetimlerinde, İzmir Büyükşehir Belediyesi ile İZSU, İZBETON ve İzmir İnovasyon ve Teknoloji AŞ'nin toplu iş sözleşmelerinde dikkat çeken hükümler tespit edildi.

Denetimlerde, mevcut çalışanların çocuklarına ve aile bireylerine işe alımda ayrıcalık sağlayan maddelerin Anayasa'da güvence altına alınan eşitlik ve liyakat ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtildi.

Emekli Olan İşçinin Çocuğuna Öncelik Tanınmış

İZBETON'un toplu iş sözleşmesinde, emekliye ayrılan çalışanların çocuklarına belirli koşullarla işe giriş önceliği sağlandığı belirlendi.

Sayıştay, söz konusu düzenlemenin kurumun personel ihtiyacından bağımsız olarak işe alım yapılmasına yol açabileceğine dikkat çekti.

Kamu kaynaklarıyla faaliyet gösteren şirketlerde personel seçimlerinin objektif ölçütlere dayanması gerektiği vurgulanarak bu ayrıcalığın kaldırılması istendi.

Hayatını Kaybeden Çalışanın Yakınlarına İş Hakkı

İZSU'nun toplu iş sözleşmesinde ise yaşamını yitiren personelin birinci derece yakınlarına işe girişte öncelik verilmesini öngören bir madde bulunduğu tespit edildi.

Kurum, ilgili düzenleme kapsamında herhangi bir personel istihdam edilmediğini bildirdi.

Ancak Sayıştay, sözleşmede böyle bir hükmün bulunmasının dahi eşitlik ve liyakat ilkeleri bakımından sorun oluşturduğunu değerlendirdi.

İki Ay İçinde İşe Başlatma Şartına İtiraz

İzmir İnovasyon ve Teknoloji AŞ'nin toplu iş sözleşmesinde, iş kazası nedeniyle hayatını kaybeden veya malul kalarak işten ayrılan çalışanların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin en geç iki ay içerisinde işe başlatılmasını öngören düzenleme de incelemeye alındı.

Sayıştay, bu hükmün şirketin gerçek personel ihtiyacı gözetilmeden işe alım yapılmasını zorunlu hale getirebileceğini belirtti.

Şirketin düzenlemeyi sosyal koruma amacıyla hazırladığı yönündeki açıklaması ise denetim sonucunu değiştirmedi.

Sayıştay: İşe Alımlarda Liyakat Esas Alınmalı

Denetim raporlarında, Anayasa'nın 70'inci maddesine dikkat çekilerek kamu hizmetine girişte görevin gerektirdiği nitelikler dışında ayrım yapılamayacağı hatırlatıldı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi de personel alımlarında ihtiyaç ve yeterlilik şartlarının dikkate alındığını savundu.

Buna karşın Sayıştay, çalışanların aile bireylerine özel avantaj sağlayan sözleşme hükümlerinin kaldırılması gerektiği yönündeki değerlendirmesini sürdürdü.

İşçi Çocukları Başvuru Yapabilecek mi?

Sayıştay'ın tespitleri, belediye çalışanlarının çocuklarının işe başvuramayacağı anlamına gelmiyor.

Çalışan yakınları da diğer adaylar gibi ilan edilen pozisyonlara başvurabilecek ve gerekli şartları taşımaları halinde değerlendirmeye alınabilecek.

Ancak yalnızca bir kişinin belediye çalışanının çocuğu veya yakını olması nedeniyle işe alımda ayrıcalık tanınması, denetim raporlarında eleştirilen temel uygulama olarak öne çıkıyor.

Sayıştay'ın değerlendirmesi, kamu kurumları ve belediye şirketlerinde istihdam süreçlerinin akrabalık ilişkileri yerine eşit fırsat, kurumsal ihtiyaç ve liyakat ilkeleri doğrultusunda yürütülmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.