Marmara Denizi’nde köpek balığı popülasyonu azaldı
Balıkçılık Teknolojileri Ana Bilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Firdes Saadet Karakulak ve grubu tarafından Marmara Denizi’nde köpek balıklarının popülasyonu üzerine 10 yıl evvel çalışma başlatıldı.
Bu kapsamda, denizdeki köpek balıklarının alanları düzenlenen gemi seferleriyle incelendi.
Prof. Dr. Karakulak, son yıllarda Marmara Denizi’nde çok alg artışları ve müsilaj görüldüğünü söyledi.
“Oksijen düzeyleri düştü”
Prof. Dr. Karakulak, Marmara’da deniz kirlilik yükü çok fazla olduğu için oksijen düzeylerinin düştüğüne dikkati çekerek, “Oksijen düşüşleri derin denizlerde, Marmara Denizi’nin 3 çukur bölgesinde daha fazla hissedilmeye başlandı. Bu oksijen düşüşlerine bağlı olarak da deniz canlıları artık gerilime girdi. Derin denizde bulunması gereken köpek balıkları artık o 1000 metreden çıkarak kıyısal kıta sahanlığına gelmeye başladı. Bu da balıkçı ve beşerle daha çok etkileşime yol açıyor. Sebebi büsbütün derin çukurlarda oksijen düzeylerinin düşmesi ve buna bağlı olarak da bu köpek balıklarının kıta sahanlığına gelişini gösteriyor.” diye konuştu.
Köpek balıklarının büyümesinin yavaş, doğurganlığının daha az olduğunu vurgulayan Karakulak, bu canlıların popülasyonlarının azalması halinde kendini yenileme kapasitesinin olmadığının altını çizdi.
“Hem dünyada hem de Marmara Denizi’nde köpek balıkları nitekim önemli tehlike altında”
Prof. Dr. Karakulak, “Hem dünyada hem de Marmara Denizi’nde köpek balıkları hakikaten önemli tehlike altındalar. Bilhassa Marmara’da balıkçılığın yanında bir de kirlilikten kaynaklanan bir yüke de sahip. O yüzden köpek balıkları korunması gereken deniz canlılarıdır. Ülkemizde de yaklaşık 30 köpek balığı tipi müdafaa altına alınmıştır. Muhakkak avcılığının yapılmaması ve onların habitatlarının da muhafazası gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Köpek balıklarının azalmasının ekolojik sonuçlara da neden olabileceğine işaret eden Karakulak, şöyle devam etti:
“Bir ekosistemde köpek balıkları varsa, büyük uzunluklu balıklar varsa bu durum o ekosistemin sağlıklı olduğunu gösterir. Fakat Marmara Denizi’nde artık büyük uzunluklu balıklar yok, orkinos yok, kılıç balığı yok. Artık köpek balıkları da azalmaya başladı. Orkinosu yiyen beyaz köpek balığı artık Marmara Denizi’nde kayboldu. Öbür cinslerinin de stoklarının azaldığını görüyoruz. En büyük neden olarak Marmara Denizi’nin kirlilik yükünün fazla olması, oksijen düzeylerinin düşmesi gösteriliyor. Bununla birlikte mercan yataklarının bozulması var. Mercanların bozulması alışılmış ki köpek balıklarının da üreme alanlarının kaybettiğini gösteriyor.”
Saadet Karakulak, öncelikle köpek balıklarının habitat alanlarının muhafaza altına alınması gerektiğini kaydetti.
“Marmara Denizi kendini temizleyebilir”
Marmara Denizi’nde 1000 metre düzeylerinin ömür alanı olduğunu lisana getiren Karakulak, bu alanların döküm alanı olarak ilan edildiğini anlattı.
Prof. Dr. Karakulak, şu an buraların döküm alanı olarak kullanıldığına işaret ederek, “Habitatı korursak ve denizlerdeki kirlilik yükünü azaltabilirsek, derin deşarjlar olmazsa, ileri biyolojik sistemlere geçebilirsek, Marmara Denizi kendini temizleyebilir, deniz canlıları ve biyoçeşitlilik korunabilir. Bilhassa antropolojik baskıların azaltılması epey kıymetli.” sözlerini kullandı.
