İDDK’dan 09.07.2018 tarihinden evvel vilayet müdürü atananlara ilişkin önemli karar
Davacılar, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin mülga ek 18. unsuru uyarınca araştırmacı olarak atanmalarına ait süreçlerin, vazifeden alındıkları tarihte yürürlükte olan 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. unsurunun 4. fıkrasına karşıt olduğunu, anılan Kararname uyarınca Ticaret uzmanı ya da kontrol elemanı olarak atanmaları gerektiğini ileri sürmüştür.
İDDK, karşıtlığın giderilmesi istemine husus olaylarda 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi şimdi yürürlükte değil iken 2017 yılında vilayet müdürü kadrosuna atananların, bu misyondan alınmaları durumunda, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin mülga ek 18. unsuru uyarınca süreç tesis edilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Mahkemenin gerekçesi
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi yürürlüğe girmeden evvelki devirde ise 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin 177. hususu ile yürürlükten kaldırılmakla birlikte yeniden tıpkı Kanun Kararında Kararname’nin süreksiz 1. unsuru uyarınca uygulanmasına devam olunan 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin ek 18. unsuru uyarınca atamaların gerçekleştirildiği görülmektedir.
Aykırılığın giderilmesi istemine husus uyuşmazlıklarda, davacılar 2017 yılında Vilayet Ticaret Müdürü kadrolarına atanmışlar, 2020 yılında -3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin yürürlükte olduğu dönemde- bu misyonlarından alınarak araştırmacı takımına atanmışlardır. Bu atamaların yasal desteği ise 703 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin süreksiz 1. unsuru ile uygulanmaya devam edilen 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin ek 18. hususudur.
Ankara Bölge Yönetim Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararında her ne kadar davacının 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin yürürlüğe girdiği tarihte Kararname’nin 6/4-b unsuru kapsamında Ek II sayılı cetvelde yer alan Bakanlık Vilayet Müdürü kadrosunda üç yıldan fazla vazife yaptığı, bu nedenle anılan Kararname uyarınca, kontrol elemanı ya da uzman takımına atanması gerektiği münasebetine yer verilmiş ise de; her iki evrakta da davacılar 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin atanma kurallarını düzenleyen 3. hususu uyarınca vilayet müdürü kadrosuna atanmadıklarından, görevden alınmaları üzerine tesis edilen atama süreci sırasında uygulanması gereken mevzuat kararı, davacıların vilayet müdürü kadrosuna atandıkları tarihte yürürlükte olan ve il müdürlüğü misyonundan alındıkları tarihte de geçerliliğini sürdüren 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin mülga ek 18. hususu kararıdır. Bu nedenle davacılar hakkında, 703 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin süreksiz 1. unsuru uyarınca misyondan alındıkları tarihte geçerli olan, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin ek 18. unsuru uyarınca süreç tesis edilmiştir.
T.C.
DANIŞTAY
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No:2025/14
Karar No:2025/14
II-İNCELEME VE MÜNASEBET:
MADDİ OLAY:
Aykırılık istemine husus uyuşmazlıkların davacıları, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yürürlükte olmadığı periyotta, vilayet müdürü kadrosuna atanmışlar ve bu unvanda vazife yapmakta iken misyonlarından alınarak 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin mülga ek 18. hususunun birinci fıkrasının (ç) bendinin 2 numaralı alt bendi uyarınca araştırmacı takımına atanmışlardır.
Davacılar, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin mülga ek 18. unsuru uyarınca araştırmacı olarak atanmalarına ait süreçlerin, misyondan alındıkları tarihte yürürlükte olan 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 6. unsurunun 4. fıkrasına muhalif olduğunu, anılan Kararname uyarınca Ticaret uzmanı ya da kontrol elemanı olarak atanmaları gerektiğini ileri sürmektedirler.
İLGİLİ MEVZUAT:
1-375 sayılı Kanun Kararında Kararname:
15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6639 sayılı Kanun’un 23. unsuru ile 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’ye ek 18. unsur eklenmiştir:
Ek Unsur 18 – 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ile 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hariç olmak üzere, tabi oldukları işçi kanununa bakılmaksızın Başbakanlık, bakanlıklar, bağlı ve ilgili kuruluşlar ile lider ve üyeleri hariç olmak üzere 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali İdaresi ve Denetim Kanununa ekli (III) sayılı Cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumlar ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunda;
…
ç) Ek göstergesi 3600’den daha düşük tespit edilen yönetici takım yahut konumlarında bulunanlar misyondan alındıklarında yahut misyon müddetleri sona erdiğinde;
1) Daha evvel 657 sayılı Kanunun 36 ncı unsurunun “Ortak Hükümler” kısmının (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan takımlar ile mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlilikleri birebir yahut emsal nitelik arz eden takım yahut durumlarda bulunanlar daha evvelki bu takım yahut konumlarına,
2) Öbürleri, bu hususa nazaran ihdas edilmiş sayılan merkez yahut taşra teşkilatına ilişkin araştırmacı takım yahut konumlarına,
atanırlar. Bu biçimde atananlardan bir ay içinde talepte bulunanlar, atamaya yetkili amirler tarafından bu fıkra kapsamında yer alan yönetici takım yahut konumları dışındaki daha evvel bulundukları yahut tahsil durumları prestijiyle ihraz etmiş oldukları unvanlara ait takım yahut konumlara bir ay içinde atanırlar.
Birinci fıkra kapsamında atananlar ile anılan fıkranın son cümlesi uyarınca talep üzerine yapılacak atamalar için uygun boş takım yahut konum bulunmaması halinde, bunlar için diğer bir sürece gerek kalmaksızın, kelam konusu takım yahut konumlar ihdas edilmiş ve kurumların takım yahut konum cetvellerinin ilgili kısımlarına eklenmiş sayılır. Bu halde ihdas edilmiş sayılan takım ve durumlar boşalması halinde, rastgele bir sürece gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Anılan takım ve konumlara atananlar, atamaya yetkili amirleri tarafından belirlenen ünitelerde istihdam edilir.
Birinci fıkra kararı kapsamında atananlardan birinci fıkra kapsamında yer alan yönetici takım yahut durumlarında kesintisiz olarak en az iki yıl fiilen vazife yapmış olanların mali hakları, atandıkları kelam konusu takım yahut durumlarda bulunmaları kaydıyla, atandıkları tarihi takip eden ay başından itibaren ikinci yılın sonuna kadar fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç, evvelki vazifesine ilişkin ödeme ögeleri temel alınarak verilmeye devam edilir.
2- 703 sayılı Kanun Kararında Kararname:
09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Ahenk Sağlanması Gayesiyle Kimi Kanun ve Kanun Kararında Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Kararında Kararname yürürlüğe girmiştir. Bu Kanun Kararında Kararname’nin 177. unsuru ile, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin ek 18. unsuru yürürlükten kaldırılmış, lakin süreksiz 1. hususunun;
3. fıkrasında, çeşitli Bakanlıkların hususta sayılan takımlarında yahut misyonlarında bulunanların vazifelerinin öteki hiçbir sürece gerek kalmaksızın sona ereceği düzenlenerek,
“Bu halde vazifesi sona erenlere 15/7/2018 tarihinde mali ve toplumsal haklarına ait olarak yapılacak ödemelerde bu unsurun yayımı tarihindeki takım yahut konumları temel alınır. Bunlar, bu hususun yürürlüğe girdiği tarih prestijiyle vazife yapmakta oldukları ünitelerin ve/veya bu ünitelere verilmiş olan vazifelerin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kararlarına nazaran bünyesinde düzenlendiği bakanlığın yahut öteki kamu kurum ve kuruluşunun ilgili takımlarına veyapozisyonlarına 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin mülga ek 18 inci unsuru kararlarına nazaran atanır ve bunlar hakkında anılan unsur kararlarına nazaran süreç tesis edilir. Bunlardan üniteleri ve/veya bu ünitelere verilmiş olan misyonları, ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kararlarına nazaran birden fazla bakanlığın yahut öteki kamu kurum ve kuruluşunun uhdesine geçen bakanlıkların yahut başka kamu kurum ve kuruluşlarının takım yahut durumlarında bulunanlar, bu hususun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen bakanlık yahut öbür kamu kurum ve kuruluşu takım yahut konumlarına atanır. ” kuralına, 4. fıkrasında, “Bu hususun yürürlüğe girdiği tarihte bakanlık yahut başka kamu kurum ve kuruluşlarında
yönetici takım ve durumlarında bulunup 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin mülga ek 18 inci unsuru kararları kapsamında olanlardan üstteki fıkrada yer almayanlar, misyondan alındıkları takdirde anılan unsur kararlarına nazaran sürece tabi tutulur.” kuralına yer verilmiştir.
3- 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi:
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de, -Bakanlıklar, bağlı, ilgili ve bağlı kuruluşları ile başka kamu kurum ve kuruluşlarında vazife yapan, ekli cetvellerdeki takım, konum ve misyonlarda bulunan üst kademe kamu yöneticilerinin atama adap ve temellerini belirlemek amacıyla- Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Yöntemlerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
“Atama şartları” başlıklı 3. hususunda,
(2) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan takım, konum ve vazifelere atanacaklarda aşağıdaki koşullar aranır:
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci unsurunda sayılan genel kaideleri taşımak.
b) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak.
c) Kamuda en az 5 yıllık hizmeti bulunmak.
ç) Vilayet ve bölge müdürü kadro, pozisyon ve misyonları ile kamu iktisadi teşebbüsleri yönetim kurulu üyeliklerine atanacaklar için kamuda ve/veya toplumsal güvenlik kurumlarına tabi olmak kaydıyla milletlerarası kuruluşlar ile özel dalda yahut özgür olarak, alanında en az beş yıl çalışmış ve temayüz etmiş olmak.” kuralına,
Aykırılığa bahis uyuşmazlıklara ait dava bahis süreçlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle “Görevleri sona erenler ve misyondan alınanlar” başlıklı 6. hususunun 4. fıkrasında ise;
“Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan takım, durum ve vazifelerde bulunmakta iken görevden alınanlardan; daire başkanı kadro ve pozisyonunda bulananlar ile genel müdürden daha alt seviyedeki takım, durum yahut vazifelerde bulunanlar ve taşra teşkilatında vilayet müdürü ve bölge müdürü kadro, pozisyon ve misyonlarında bulunanlardan;
a) Daha evvel bulundukları 657 sayılı Kanunun 36 ncı unsurunun “Ortak Hükümler” kısmının (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kontrol elemanı ya da uzman takımlarına yahut bunlara denk durumlara,
b) (a) bendi kapsamına girmeyenlerden bu fıkranın birinci paragrafında sayılan takım, konum ve misyonlarda toplam en az üç yıl misyon yapmış olanlar, 657 sayılı Kanunun 36 ncı hususunun “Ortak Hükümler” kısmının (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan kontrol elemanı ya da uzman takımlarına yahut bunlara denk durumlara,
c) (a) bendi kapsamına girmeyenlerden bu fıkranın birinci paragrafında sayılan takım, konum yahut vazifelerde üç yıldan az müddetle vazife yapmış olanlar, merkez yahut taşra teşkilatında araştırmacı takım yahut konumlarına, atanırlar.” kuralına yer verilmiştir.
4-2576 sayılı Bölge Yönetim Mahkemeleri, Yönetim Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Misyonları Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.)
4. Bölge yönetim mahkemesi liderler şurasının vazifeleri şunlardır: …
c) Benzeri olaylarda, bölge yönetim mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar ortasında yahut farklı bölge yönetim mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar ortasında terslik yahut uyuşmazlık bulunması halinde; resen yahut ilgili bölge yönetim mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu karşıtlığın yahut uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi halinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu bahiste karar verilmesini istemek.
…
5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine nazaran yapılacak istemler, konusuna nazaran İdari yahut Vergi Dava Daireleri Şurasına iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Terslik yahut uyuşmazlığın giderilmesine ait olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar nihaidir.
HUKUKİ KIYMETLENDİRME:
Başvuruya husus olan kararlar ortasındaki tersliği, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yürürlükte olmadığı devirde vilayet müdürü kadrosuna atanan fakat anılan Kararname yürürlüğe girdikten sonra bu misyonlarından alınanlar hakkında, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin uygulanıp uygulanamayacağı hususu oluşturmaktadır.
21 Ocak 2017 tarih ve 6771 sayılı Anayasa Değişikliği Kanunuyla getirilen Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin, 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmesinin akabinde, Bakanlıklar, bağlı, ilgili ve bağlantılı kuruluşları ile öbür kamu kurum ve kuruluşlarında misyon yapan üst kademe kamu yöneticilerinin atama metot ve temellerini belirlemek gayesiyle 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yürürlüğe konulmuştur. Kararname uyarınca, Kararname eki listelerde sayılan üst kademe yöneticilerini atama ve misyondan alma yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi yürürlüğe girmeden evvelki devirde ise 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin 177. hususu ile yürürlükten kaldırılmakla birlikte yeniden birebir Kanun Kararında Kararname’nin süreksiz 1. hususu uyarınca uygulanmasına devam olunan 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin ek 18. unsuru uyarınca atamaların gerçekleştirildiği görülmektedir.
Aykırılığın giderilmesi istemine bahis uyuşmazlıklarda, davacılar 2017 yılında Vilayet Ticaret Müdürü kadrolarına atanmışlar, 2020 yılında -3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin yürürlükte olduğu dönemde- bu misyonlarından alınarak araştırmacı takımına atanmışlardır. Bu atamaların yasal desteği ise 703 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin süreksiz 1. unsuru ile uygulanmaya devam edilen 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin ek 18. unsurudur.
Ankara Bölge Yönetim Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararında her ne kadar davacının 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin yürürlüğe girdiği tarihte Kararname’nin 6/4-b hususu kapsamında Ek II sayılı cetvelde yer alan Bakanlık Vilayet Müdürü kadrosunda üç yıldan fazla vazife yaptığı, bu nedenle anılan Kararname uyarınca, kontrol elemanı ya da uzman takımına atanması gerektiği münasebetine yer verilmiş ise de; her iki belgede da davacılar 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin atanma kurallarını düzenleyen 3. unsuru uyarınca vilayet müdürü kadrosuna atanmadıklarından, görevden alınmaları üzerine tesis edilen atama süreci sırasında uygulanması gereken mevzuat kararı, davacıların vilayet müdürü kadrosuna atandıkları tarihte yürürlükte olan ve il müdürlüğü misyonundan alındıkları tarihte de geçerliliğini sürdüren 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin mülga ek 18. unsuru kararıdır. Bu nedenle davacılar hakkında, 703 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin süreksiz 1. hususu uyarınca vazifeden alındıkları tarihte geçerli olan, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin ek 18. unsuru uyarınca süreç tesis edilmiştir.
Bu durumda, karşıtlığın giderilmesi istemine husus olaylarda 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi şimdi yürürlükte değil iken 2017 yılında vilayet müdürü kadrosuna atananların, bu vazifeden alınmaları durumunda, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin mülga ek 18. hususu uyarınca süreç tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
III- SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle; Bölge Yönetim Mahkemesi kararları ortasındaki tersliğin, “3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yürürlüğe girmeden evvel vilayet müdürü olarak atananların bu misyonlarından alınarak araştırmacı olarak atanmalarına ait uyuşmazlığın 375 sayılı KHK’nın mülga ek 18. unsuru uyarınca çözümlenmesi gerektiği” doğrultusunda giderilmesine kesin olarak, 13/03/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
