İTO Başkanı: Petrol fiyatları 130 dolara kadar çıkabilir

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, İsrail’in İran’a hücumla başlayan çatışma ve tansiyondan gemi lojistiğinin olumsuz etkilendiğini belirterek, “Kısıtlamalardan ötürü birçok uçuş farklı güzergahlardan gitmek zorunda kalıyor. Kısa vadede burada hem deniz koridorunun hem hava koridorunun en azından makul bir düzeyde işlemeye devam etmesi en öncelikli beklentimiz ortasında.” dedi.

Avdagiç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, İsrail’in Gazze’ye yönelik yabanî bir saldırgan tavrının devam ettiğini anlatarak, İsrail’in İran’a saldırmasıyla bölgede başlayan yeni bir gerginlikle karşı karşıya olduklarını tabir etti.

Şu anda bütün bölgeyi etkileyen bir sürecin yaşandığına dikkati çeken Avdagiç, “İsrail, bütün buradaki bu savaşı bölgeye yayan bir açılım yaptı ve direkt İran’a kapsamlı bir atak başlattı. Bunu da İran’ın nükleer programının denetim dışında kalmasına bağladı. Bu sürecin tüm memleketler arası hukukun, mutabakatların, Birleşmiş Milletler’in çizdiği çerçevenin büsbütün dışında yürütüldüğünü görüyoruz.” diye konuştu.

Avdagiç, İsrail’in tek taraflı, saldırgan bir süreç yürüttüğünü aktararak, “Bu asla kabul edilebilir değil. İran, burada büsbütün hiçbir milletlerarası karara, kurala, kabule dayanmayan saldırgan bir tutumla karşı karşıya kaldı. Münasebetiyle onlar da legal savunma haklarını kullanma konusunda adım attılar. İsrail’in Gazze’ye yönelik devam eden acımasız saldırısı var, katliama ve soykırıma yeni bir kapı daha açtılar ve bütün bölgeyi çok daha tehlikeli bir sürece soktular.” değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından denetim edildiğini belirten Avdagiç, “Hürmüz Boğazı dünyadaki petrol ihracatının yüzde 20’sinden fazlasını yapıyor. Bazen yüzde 25’e kadar çıkıyor. Tekrar doğal gaz ihracatında çok değerli bir geçit. Birebir vakitte ithalat manasında bilhassa uzak ülkelerden, Körfez ülkelerine, Çin’den, ABD’ye, Avrupa ülkelerinden, Körfez ülkelerine gelen ithalatın en kıymetli kısmı Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor. Çift taraflı bir trafik var. Trafik konuşulurken daima yalnızca petrol ihracatı ve doğal gaz ihracatı konuşuluyor lakin aslında çok kıymetli bir mal ithalatı da kelam konusu.” sözlerini kullandı.

– “Petrolün varil fiyatı, 130 dolara kadar çıkabilir”

Şekib Avdagiç, Suriye, Irak, Ürdün, Lübnan, İran ve İsrail’de hava alanlarının kapatıldığını anımsatarak, bütün bölgedeki hava trafiğinin de çok olumsuz etkilediğini kaydetti.

Hem mal ihracatı hem de doğal gaz ve petrol ihracatı manasında ve insan trafiği açısından da çok farklı bir periyoda girildiğine işaret eden Avdagiç, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Burada üç farklı senaryo gündemde. Bir tanesi bunun kısa bir müddet içinde muhakkak görüşmelerle ve diyaloglarla makul bir noktaya devşirilmesi. Bu en uygun senaryo olarak gözüküyor. Bilhassa bu konuda ABD Başkanı Donald Trump’ın yaklaşımı ehemmiyet kazanıyor. Natürel bugüne kadar Gazze sürecinde olduğu üzere bu süreçte de ABD ve Trump’ın büsbütün İsrail yanlısı tavrını devam ettirdiğini görüyoruz. Hasebiyle bu mevzuda çok optimist olamıyoruz. İkinci senaryo bunun aşikâr yükselen ve düşen bir tempoda bir süreklilik arz etmesi ve vakte yayılması. Bu da herkesin buna nazaran yeni bir siyaset belirlemesi ve hal alması manasına geliyor. Tıpkı vakitte dünyadaki bilhassa petrol, doğal gaz fiyatlarının da farklı bir düzeye kalıcı olarak taşınması manasına gelecek. Üçüncü ve en makûs senaryo da buna ilaveten Hürmüz Boğazı’nın da büsbütün gemi trafiğine kapatılması. Bu olduğu vakit 95 dolardan 130 dolara kadar petrolün varilinin çıkabileceği senaryoları var. Yalnızca fiyatın artması değil, birebir vakitte kimi coğrafyalarda yeteri kadar rafineri ve ham petrolün bulunmasında önemli zahmet çekileceği, bunun da problem oluşturabileceği tarafında bir yaklaşım var.”

– “Hem deniz koridorunun hem hava koridorunun işlemeye devam etmesi en öncelikli beklentimiz arasında”

İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye ile İran’ın kadim iki komşu ülke olduğunu belirterek, İran ile kültürel, tarihî ve dini manada çok derin bağların bulunduğunu ve bu manada sürecin Türkiye’yi de olağanüstü ilgilendiren bir mevzu olduğunu söyledi.

Avdagiç, gemi lojistiğinin de olumsuz etkilendiğini aktararak, şunları kaydetti:

“Kısıtlamalardan ötürü birçok uçuş farklı güzergahlardan gitmek zorunda kalıyor. Kısa vadede burada hem deniz koridorunun hem hava koridorunun en azından makul bir düzeyde işlemeye devam etmesi en öncelikli beklentilerimiz ortasında. Cumhurbaşkanımızın burada çok önemli vaziyet aldığını görüyoruz. Bütün değerli önderlerle, hem bölgedeki önderlerle hem de bu bölgeye tesir edebilecek başkanlarla çok yakından ve ağır bir görüşme trafiği içinde olduğunu görüyoruz. İsrail’in saldırganlığı ve buna bağlı İran’ın da yanıt verme durumu sona erer diye ümit ediyoruz fakat bunun kesinlikle belirli bir müddet milletlerarası ticaret, milletlerarası mal ve hizmet süreçleri manasında önemli negatif sonuçlarının bütün dünyaya olduğu üzere Türkiye’ye de yansımaları olacak.”

– “Türkiye ve Avrupa Birliği ortasında Gümrük Birliği’nin süratle güncellenmesi gerekiyor”

Şekib Avdagiç, dünyada ABD’nin başlattığı trende bağlı olarak milletlerarası korumacılığın süratle yayıldığını ve ABD’nin devreye aldığı bu yaklaşımın birçok ülke tarafından takip edildiğini lisana getirdi.

ABD üzere dünyanın en büyük ithalatçı ülkesi tarafından korumacılık yaklaşımın ortaya koyulduğunda öteki ülkelerin bu yaklaşıma karşı kayıtsız kalmasının mümkün olmadığını kaydeden Avdagiç, “Başta Çin olmak üzere ABD’nin en büyük ticari ortaklarından ve artık birincisi duruma gelen Meksika ve çabucak gerisinden Kanada’nın da buna karşı yaklaşımları ile ABD’nin onlara karşı hallerinde da yeni kartların açıldığını görüyoruz. Avrupa Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri ortasındaki süreçleri takip ediyoruz. Hasebiyle bütün bunlara bağlı olarak ekonomik birliktelikler ve onların oluşturduğu ekosistemler biraz daha öne çıkacak fakat kısa ve orta vadede bu korumacılık çok daha faal ve kalıcı bir halde kalmaya devam edecek üzere gözüküyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Avdagiç, Türkiye ve Avrupa Birliği ortasında Gümrük Birliği Mutabakatı’na bağlı bir sürecin olduğunu anımsatarak, “30 yılı aşkın bu süreç devam ediyor. Buna bağlı olarak bilhassa Gümrük Birliği’nin Türk ihracatçısına yönelik oluşturduğu kimi kıymetli dezavantajlar var. Onların gidebilmesi için bizim kısa vadede bu korumacılıkla ilgili yaşanan değerli bir olumsuzluk paketini bertaraf edebilmemiz için Gümrük Birliği’nin süratle güncellenmesi gerekiyor. Üçüncü ülkelere yönelik Avrupa Birliği’nin ihracatında uygulanan kapsamın Türkiye’nin ihracatçısı için de uygulanabilir olması lazım.” diye konuştu.

– “Hem ülke hem de eser kümeleri bazlı siyasetler çok süratli ve aktif bir halde uygulamaya geçirilmeli”

Şekib Avdagiç, Gümrük Birliği’nin Türkiye’nin aleyhine çalışan kısımlarının gözden geçirilmesi gerektiğine ve Türkiye’nin daha istikrarlı ve rekabet edebilir pazarlar konusunda bir açılım sağlamasının kıymet arz ettiğine işaret etti.

Ticaret Bakanlığı tarafından uluslararası ticarette korumacılıkla ilgili dünyadaki gelişmelerin takip edildiğini belirten Avdagiç, sürecin Türkiye lehine oluşturduğu ögelerin yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Avdagiç, son derece dinamik, hem ülke bazlı hem de eser kümeleri bazlı siyasetlerin çok süratli ve faal bir biçimde uygulamaya geçirilmesi gerektiğine işaret ederek, “Bu mevzuda Ticaret Bakanlığımızın nitekim tesirli çalışma yaptığını gözlemliyoruz. Piyasadan bu hususta gelen talepleri, notları ve yaşanan külfetleri da biz de süratli bir halde raporlaştırıp Bakanlığımıza sunuyoruz. Değerli bir kısmının da hem Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği üzerinden hem de doğrudan Ticaret Bakanlığı üzerinden uygulamaya geçmesi için uğraş gösteriyoruz. Korumacılığın her vakit dünya ticaretini daraltan, zorlaştıran ve bir ekip haksız uygulamaları ortaya çıkaran bir yaklaşım olduğunu ve tasvip edilen bir yaklaşım olmadığını tabir etmek istiyorum.” diye konuştu.