Liseli Öğrencilerden Bilim Dünyasına Umut Veren Proje: Böbrek Taşına Doğadan Çözüm Arıyorlar

İzmir'de lise öğrencileri, deniz kayalarını oyabilen Akdeniz hurma midyesinin biyolojik özelliklerinden yola çıkarak böbrek ve safra taşlarına yönelik yeni tedavi yöntemlerinin araştırılmasına katkı sağlayabilecek bir proje geliştirdi. Ege Üniversitesi desteğiyle yürütülen çalışma, doğadaki mekanizmaların insan sağlığında kullanılıp kullanılamayacağını ortaya koymayı amaçlıyor.

İzmir'de bilimsel araştırmalara ilgi duyan lise öğrencileri, sağlık alanında dikkat çeken bir çalışmaya imza attı. Sürdürülebilir Kalkınma Gençlik Liderleri Eğitim Programı (SÜGEP) Akademi çatısı altında bir araya gelen gençler, Akdeniz ve Ege kıyılarında yaşayan hurma midyesinin kayaları oyma özelliğini araştırmaya başladı.

Ege Üniversitesi Bentik Canlılar Araştırma Laboratuvarı'nın bilimsel desteğiyle sürdürülen projede, söz konusu canlının mineral yüzeylerle etkileşiminin böbrek ve safra taşlarına yönelik gelecekteki araştırmalara katkı sağlayıp sağlayamayacağı inceleniyor.

Kayaları Oyan Canlıdan Tıbbi Araştırmaya

Bilimsel adı Lithophaga olan Akdeniz hurma midyesi, diğer birçok midye türünden farklı olarak kayaların içerisinde yaşamını sürdürüyor.

Bu canlıların kayalarda oluşturduğu boşluklar ve bunu mümkün kılan biyolojik süreçler, genç araştırmacıların ilgisini çekti.

Öğrenciler, hurma midyesinin kaya oyma mekanizmasının anlaşılmasıyla insan vücudunda oluşan böbrek ve safra taşlarına ilişkin yeni bilimsel yaklaşımlar geliştirilebileceğini değerlendiriyor.

Ancak çalışma henüz araştırma aşamasında bulunuyor. Hurma midyesinden elde edilmiş, etkinliği kanıtlanmış bir böbrek taşı ilacı veya tedavi yöntemi söz konusu değil.

Ege Üniversitesi Bilimsel Destek Sağlıyor

Projenin akademik ayağında Ege Üniversitesi Bentik Canlılar Araştırma Laboratuvarı görev alıyor.

Öğrenciler, Doç. Dr. Ertan Dağlı ve Prof. Dr. Alper Doğan'ın katkılarıyla hurma midyesinin biyolojik özelliklerini ve bilimsel araştırma yöntemlerini yakından tanıma fırsatı buldu.

Çalışma kapsamında yalnızca laboratuvar incelemeleriyle yetinilmeyecek. Antalya'nın Kaş ilçesi yakınlarında gerçekleştirilecek saha araştırmalarıyla canlıların doğal yaşam alanları da incelenecek.

Elde edilecek gözlemlerin laboratuvar bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi ve araştırma sonuçlarının bilimsel bir rapora dönüştürülmesi planlanıyor.

Genç Araştırmacılar Geleceğin Tedavilerine Odaklandı

SÜGEP Akademi Başkanı Mehmet Umut Dilsiz, projenin temelinde doğadaki biyolojik mekanizmalardan yararlanarak insan sağlığına yönelik çözümler geliştirme düşüncesinin bulunduğunu belirtti.

Dilsiz, öğrencilerin bu süreçte bilimsel düşünme, araştırma yapma ve sorunlara farklı açılardan yaklaşma becerileri kazandığını ifade etti.

Araştırmanın ilerleyen aşamalarında uluslararası ilaç şirketlerinin genç bilim insanlarına yönelik destek programlarıyla iş birliği yapılabileceği de değerlendiriliyor. Ancak henüz kesinleşmiş bir ilaç şirketi ortaklığı açıklanmadı.

Öğrenciler Bilimsel Araştırmanın Her Aşamasında Yer Alıyor

Projede görev alan 17 yaşındaki Filiz Demiray, hurma midyelerinin kayaların içinde yaşayarak dış etkenlerden korunabildiğine dikkat çekti.

16 yaşındaki Azra Su Bölükbaşı ise araştırma sayesinde bilimsel hipotez oluşturmayı ve bu hipotezlerin nasıl sınandığını öğrendiklerini anlattı. Tıp alanında kariyer hedefleyen Bölükbaşı, çalışmanın mesleki hedeflerine de katkı sağladığını belirtti.

Araştırma ekibindeki Naz Makinist de üniversitedeki laboratuvar çalışmalarının ardından Antalya'da yapılacak saha incelemelerinin projeye yeni veriler kazandıracağını ifade etti.

11'inci sınıf öğrencisi Eylül Uçar ise çalışmalarının doğrudan ilaç üretmekten ziyade, doğadaki bir mekanizmanın insan sağlığı açısından kullanılabilirliğini araştırmaya odaklandığını vurguladı.

Araştırma Sonuçları Uluslararası Bilim Dünyasıyla Paylaşılacak

Laboratuvar analizleri ve saha çalışmalarının tamamlanmasının ardından elde edilen bulguların kapsamlı bir raporda bir araya getirilmesi hedefleniyor.

Henüz başlangıç aşamasında bulunan projenin tıbbi uygulamaya dönüşebilmesi için mekanizmanın bilimsel olarak doğrulanması, güvenlilik ve etkinlik çalışmalarının yapılması gerekiyor.

İzmirli lise öğrencilerinin girişimi, gençlerin üniversitelerle iş birliği yaparak gerçek sağlık sorunlarına yönelik bilimsel araştırmalarda aktif rol alabileceğini göstermesi bakımından önem taşıyor.

Kaynak: DHA | 1 Kasım 2026