KKKA aşısında sona hakikat: İnsan üzerinde çalışmalar başlayacak
Havaların ısınmasıyla birlikte ortaya çıkan kene ısırma hadiseleri insanları huzursuz etmeye devam ediyor. Yakın günlerde ülkenin çeşitli yerlerinde kene hadisesi gündeme gelirken, Kayseri’de de 2 kişi KKKA nedeniyle hayatını kaybetti. Öte yandan ERÜ bünyesinde çalışmalarına devam eden ve Turkovac’ı geliştiren Prof. Dr. Aykut Özdarendeli başkanlığındaki Aşı Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü’nde çalışmalar aralıksız devam ediyor. Türkiye’nin ikinci enstitüsünde 15 kişilik takımla çalışmalara devam edildiğini aktaran Erciyes Üniversitesi Aşı Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Aykut Özdarendeli, “2015’te Türkiye’de birinci Aşı Merkezi olarak kurulduk ve geçen sene de Aşı Araştırmaları ve Geliştirme Enstitüsü olduk. Hacettepe’den sonra ikinci enstitüyüz bu mevzuda Türkiye’de. Burada yaklaşık 4 tane post ağımız var, 4 tane doktora öğrencimiz var, bunun yanında master öğrencilerimiz var. 15 kişilik bir aşı kümesi olarak çalışmalarımıza devam ediyoruz. Aşı enstitüsü olmak hakikaten kıymetli; yalnızca aşı konusunda geliştirme ve üretimin yanında tıpkı vakitte yetişmiş insan gücü noktasında aktif bir noktaya geldiğimiz vakit hem yetişmiş insan gücü açısından hem de değerli aşıları makul noktaya getirip geliştirme açısından değerli bir kurum olduğumuzu ve daha da ilerleyeceğimizi düşünüyorum” dedi.
Yıl sonunda insan faz çalışması başlayabilir
Uzun müddettir Kırım Kongo aşısı çalışmalarının devam ettiğini ve her şeyin yolunda gitmesi durumunda yıl sonuna hakikat insan faz çalışmalarına başlamayı düşündüklerini söz eden Prof. Dr. Özdarendeli, İHA muhabirine yaptığı açıklamada; “Uzun müddettir çalışıyoruz bu bahse, TÜBİTAK Projesi ile 2015 yılında başlamıştık. O vakit makul bir noktaya gelmişti lakin ortaya 2019’un sonunda covid pandemisi ortaya çıkınca yaklaşık 4 yıl kadar orta vermek zorunda kaldık. Artık 1 yıldan beri tekrar Kırım Kongo ile ilgili aşı çalışmaları devam ediyor. Şuanda esasen Sıhhat Bakanlığı’nın desteklediği 2023 yılında çıkan bir projemiz var, Kırım Kongo’ya karşı rekombinant aşı. Çok hoş sonuçlar alındı. Şuanda insan faz çalışmalarına geçmek için son birkaç deney yapıyoruz, bilhassa zararsızlık ve toksikoloji deneyleri var. Onları da en kısa vakitte bitireceğimizi düşünüyorum. Tabi sonuçta bir araştırma yapıyoruz, her şeyin yolunda gitmesi halinde bu yılın sonunda faz çalışmasının başlayabileceğini düşünüyorum” biçiminde konuştu.
“Bölgede yaşayan insanları rahatlatacağız”
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığının görüldüğü bölgelerde milyonlarca insanın yaşadığını ve bu aşıyı yaparak o bölgedeki insanları rahatlatacaklarını kaydeden Özdarendeli, “Bu grip aşısından farklı bir aşı. Kenelerin bilhassa etkin olduğu devirlerde mevsimsel bir aşıdan çok 2 doz bir aşı ve sonrasında tahminen birkaç yıl sonra ek bir dozla insanları koruyabileceğimizi düşünüyorum. Her sene bu aylarda maalesef önemli olaylar var ve maalesef vatandaşlarımızı kaybediyoruz. Ülke olarak da aşı konusunda covid-19 pandemisinde kendimizi gösterdik. Kırım Kongo bizim üzerinde çok çalıştığımız bir aşı ve bu bizim ülkemiz için önemli bir sıhhat sorunu. Her sene bu bahisle ilgili bir grup açıklamalar yapıyoruz lakin artık konuşma değil yapma vakti. Ülkemize bu aşıyı yapmak bizim borcumuz. Kırım Kongo’nun görüldüğü 3-4 milyon insanın yaşadığı makul bölgeler var. Umuyorum o insanlara en hoş biçimde aşıyı yapıp, inşallah o bölgedeki insanları rahatlatacağız diye düşünüyorum” tabirlerini kullandı.
“En kosa vakitte bu aşıyı ülkemize armağan edeceğiz”
Kırım Kongo aşısında çalışan birinci küme olduklarını ve en kısa müddette aşıyı armağan edeceklerinin altını çizen Prof. Dr. Özdarendeli; “Bu hususta çalışan kümeler var ancak Kırım Kongo konusunda çalışan birinci grubuz. Belli bir noktaya kadar geldi, birkaç testin de yapılması gerekiyor. Artık vakit kaybetmememiz gerekiyor. Bir irade koyup sahiden buraya kadar gelmiş olan bu çalışmayı artık insan faz çalışmalarına biran evvel ulaştırarak aşıyı en kısa vakitte ülkemizin hizmetine sunmamız gerekiyor. TÜBİTAK projesi ile başladık, şimdi Sağlık Bakanlığı TÜSEB’in desteğiyle gidiyor. Bu takviyelerin ben süreceğini ve en kısa vakitte bu aşıyı ülkemize armağan edeceğimizi düşünüyorum” dedi.
“Herhangi acil durumda, farklı bir aşı için hazırız”
ERÜ Aşı Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü olarak çeşitli platformlarda aşı altyapılarının bulunduğunu ve rastgele acil bir durumda farklı aşı için çalışmalara devam ettiklerini de kelamlarına ekleyen Prof. Dr. Aykut Özdarendeli, “Cumhurbaşkanlığı Strateji Daire Başkanlığı tarafından desteklenen bir altyapı projesi var, muhakkak bir noktaya geldi. Kaidelere nazaran hangi noktalarda, nasıl stratejik aşılarla ilgili çalışabiliriz, araştırabiliriz bunlar yapılacak. Tıpkı vakitte enstitü olduğumuz için aşı araştırma ve geliştirme konusunda insan kaynağına muhtaçlığımız var, bunları yetiştirmeyi düşünüyoruz. Ülkemizde aşıyla ilgili çalışan kümeler var, onlarla işbirliği halinde devam ediyoruz. Covid aşısını bitirdik, çok hoş sonuçlar aldık ve ülkemiz uzun yıllar sonra kendi aşısını üretebildi. Artık bu donanıma ülke olarak sahibiz. Şuanda bizim en büyük odak noktamız Kırım Kongo’ya karşı aşı geliştirmek. Lakin yeni virüsler çıkıyor, yeni hastalıklar çıkıyor. Burada çok farklı aşıların platformlarının yapıldığını ve temelinin atıldığını söyleyebilirim. İnaktif aşıdan rekombinant aşılara kadar. Rastgele bir acil durum noktasında bizler farklı aşı platformlarını kullanarak hazır bir formda çalışmalarımıza devam ediyoruz” diye konuştu.
