İstekli Kan Bağışı: Anne ve Çocuk Sıhhatine Katkısı

Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ), doğum sırasında ve sonrasında meydana gelen şiddetli kanamalar nedeniyle anne ölümlerinin, inançlı ve vaktinde kan nakline erişimle önlenebileceğine dikkati çekiyor. Dünya genelinde yıllık yaklaşık 118,5 milyon ünite kan bağışı yapılıyor. Birleşmiş Milletler (BM), ABO kan kümesi sistemini bulan Nobel ödüllü bilim insanı Karl Landsteiner‘ın doğum günü olan 14 Haziran‘ı, 2005 prestijiyle “Dünya İstekli Kan Bağışçıları Günü” ilan etti.

Kan Bağışının Değeri ve DSÖ Kampanyası

DSÖ bu yıl, verdikleri kanlarla binlerce kişinin hayatına umut olan kan bağışçılarını onurlandırmak hedefiyle “Kan verin, umut verin: birlikte hayat kurtarıyoruz” temalı bir kampanya başlattı. Kampanya, kan vermenin hayat kurtarıcı rolüne dikkat çekmeyi, toplumu tertipli kan bağışına teşvik etmeyi ve hükümetleri kan bağışı programlarına daha fazla yatırım yapmaya çağırmayı amaçlıyor.

Kan Bağışı Tipleri

• Gönüllü bağışçılar
• Ailesi için bağış yapanlar
• Para karşılığında kan verenler

Ana kan tedariki, nizamlı, istekli ve fiyatsız olarak kan bağışlayan bireyler tarafından sağlanıyor. Bu nedenle gönüllü kan bağışı global olarak büyük kıymet taşıyor. DSÖ’ye nazaran, 79 ülke kan tedarikinin yüzde 90’ından fazlasını istekli ve karşılıksız kan bağışlarıyla sağlıyor. Öte yandan, 54 ülkede kan tedarikinin yarısından fazlası aile bireylerinden yahut fiyat karşılığında temin ediliyor.

Bir Ünite Kan, Üç Hayata Umut

Kan bağışı, her yıl binlerce hastaya hayat umudu oluyor. DSÖ’ye nazaran bir ünite kan, üç kişinin hayatının kurtulmasına yardımcı olabiliyor. Fakat kan bağışı sisteminin gereğince gelişmediği ülkelerde, kan talebi birden fazla vakit mevcut arzı aşıyor. Bu nedenle DSÖ, bağışta bulunabilen her vatandaşın istekli ve nizamlı kan bağışında bulunması daveti yapıyor.

Anne ve Yeni Doğanlar İçin Kan Bağışı

DSÖ, bu yıl ayrıyeten kan bağışının anne ve yeni doğan sağlığındaki yerine de değiniyor. Her yıl 14 milyon kadın doğum sırasında kanama geçiriyor. Doğum sırasında ve sonrasında meydana gelen şiddetli kanamalar, bilhassa gelişmekte olan ülkelerde, anne ölümlerinin en kıymetli nedenlerinden biri oluyor. İnançlı kan nakline vaktinde erişimle anne ve çocuk ölümlerinin önlenmesi mümkün. İnançlı kan transfüzyonuna vaktinde erişim anne ve bebeklerin hayatını kurtarıyor. DSÖ, anne ve yeni doğan vefatlarını azaltmak maksadıyla kan bağışı daveti yapıyor.

Küresel Bağış Verileri

• DSÖ bilgilerine nazaran, dünya genelinde yıllık yaklaşık 118,5 milyon ünite kan bağışı yapılıyor.
• Küresel çaptaki kan bağışlarında, 2008-2018 yıllarında ortalama 10,7 milyon ünite artış gözlemlendi.
• Bu periyotta en fazla kan bağışı artışı yüzde 127 ile Güneydoğu Asya’da, yüzde 81 ile Amerika ve Afrika kıtalarında görüldü.
• Dünya genelindeki kan bağışlarının yüzde 33’ü kadınlar, yüzde 67’si erkekler tarafından yapıldı.
• Küresel kan bağışlarının yüzde 40’ı yüksek gelirli ülkelerden yapıldı.
• Bu ülkelerde kan nakillerinin yüzde 76’sı 60 yaşın üstündeki hastalara verildi.
• Düşük gelirli ülkelerde ise, kan nakillerinin yüzde 54’ü 5 yaşın altındaki çocuklara verildi.

Kimler Kan Verebilir?

Türk Kızılayın datalarına göre, 18-65 yaş aralığında 50 kilogramın üstündeki her sağlıklı birey kan bağışçısı adayı olabilir. Tertipli kan bağışçıları, 70 yaşına kadar kan bağış merkezi hekiminin onayı olmak kuralıyla yılda en fazla bir sefer olmak üzere kan bağışlayabiliyor.