Bakan Memişoğlu: Türkiye’de Sezaryen Oranları Alarm Veriyor!
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, TRT Haber Kanal Koordinatörü Mücahid Eker’in sorularını yanıtladı.
Bakan Memişoğlu’nun açıklamalarından öne çıkan başlıklar:
Şimdi biliyorsunuz, bilhassa 1999 sarsıntısından sonra devlet olarak, AFAD’ın kurulması ve sarsıntılara karşı hazırlıklı olma konusundaki siyasetleriyle da sahiden Türkiye bu tıp afetlerde çabuk tepki verebilen ve organize olabilen bir ülke. Maalesef sarsıntı bizim gerçeğimiz. Bilhassa büyük afet olarak yaşadığımız hem 6 Şubat’ta hem daha öncesinde, sarsıntı felaketleriyle karşı karşıya kaldık. Doğal sarsıntı anında yahut zelzele sonrasındaki tepkiler ve o bahisteki yönetimsel yeteneklerin temelinde sarsıntı öncesinde çok daha hazırlıklı hale getirilerek can kayıplarının yahut fiziki yapıların kaybının önlenmesi çok daha kolay.
Biz Sağlık Bakanlığı ve sağlık sistemimiz olarak hem 6 Şubat sarsıntısında hem daha öncesinde hem COVID’de de bu tıp afetlerle çabada ve hazırlık manasındaki yeterliliğimizi temelinde dünyaya ispat ettik. Hatta şöyle söyleyeyim, 6 Şubat zelzelesinde hakikaten çok büyük bir acı ve çok büyük bir alanda yüzyılın temelinde felaketiyle karşı karşıya kaldık ve sıhhat sistemimiz birinci 24 saat dahil, birinci 0’ıncı saniyesinden itibaren, bu 11 vilayetteki bütün insanlarımızın yardımına koşabilen, birebir vakitte uyumunu uygun sağlayan ve oradaki bütün yaralıların ve gerekli olan tedavileri yerinde yahut işte Mersin, Adana, İstanbul üzere, Ankara üzere drenaj sisteminde kullanarak çok büyük bir muvaffakiyet elde etti. Bu hem Dünya Sıhhat Örgütü, hem dünyadan gelen, bize dayanak veren bütün ülkeler tarafından hayranlıkla ve takdirle karşılandı. Bu hususta ben o vakit misyon yapan her vatandaşımıza, ancak bilhassa sağlıkçılara çok teşekkür ediyorum.
Her bir yere girdiğimizde ya zelzele olursa ben ne yaparım? sorusunu sormalıyız. Yahut işte zelzele oldu ben evvel kendi canımı sonra çocuklarımı, annemi, babamı ailemi düşünüyorum. O vakit onlarla nerede buluşacağım, nasıl buluşacağım? Onları bile temelinde planlamamız lazım zelzele öncesinde. Ve bu çok kıymetli. Toplumsal davranışlarımızı ve toplumsal mentalitemizi otomatik zelzelede ne yapacağımızı evvelden planlayarak ve öğrenerek acılarımızı azaltmamız lazım. Ve bu hazırlığı her vakit yapmamız lazım.
Biz sıhhat sistemi olarak topluma şunu net söz ediyorum ki her türlü afete geçmişte nasıl muvaffakiyetle müdahale ettiysek, onları canlarını ve sağlıklarıyla ilgili her türlü tertibi yapabildiysek, bundan sonra da her türlü afete hazırız ancak Allah bize bir daha o denli acılar göstermesin diye de dua etmemiz lazım.
Biz dünyanın en güzel sıhhat hizmeti sunan ülkelerinden bir tanesiyiz. Bilhassa son 20 senede hem altyapıyı hem teknolojisini, hem bilişim altyapısıyla birlikte uyumun yönetimsel kabiliyeti artmış bir sıhhat sistemimiz var. Bu dünyaya örnek, hizmet manasında. Sayın Cumhurbaşkanım gerçekten bu hususta bir canı kurtarmanın ne demek olduğunu bize öğreterek, bu talimatlarla bizi yönlendirerek bu sistemi nitekim dünyaya örnek haline getirdik sıhhat hizmeti manasında ve bilhassa doktor kümesi, sıhhat çalışanları kümesi Türkiye’nin hakikaten çok çalışkan ve özverili, empati duymasını bilen, diğergamlığı yaşayan beşerler hakikaten çok özverili beşerlerle çalışıyoruz. Yani sıhhat çalışanı manasında Türkiye çok şanslı.
Bunun yanında temelinde bir de sağlıklı toplum oluşturmamız gerekiyor. Yani biz sıhhat hizmetini güzel veriyoruz fakat bugün baktığınız vakit siz artık diyorsunuz 3 milyon kişiyi gönüllülük temeline nazaran kilo uzunluk ölçümü yaptık. Şimdiye kadar mayıs ayında, temmuza kadar bunu 10 milyona çıkartmayı düşünüyoruz ki bu gönüllülük temeli sonra bir daha vurguluyayım. Fakat sağlıklı toplum oluşturmamız için yalnızca bizim sıhhatin eforu yetmez. Sağlıkçının da gayreti yetmez. Toplumun buna iştiraki ve farkındalığı oluşması gerekir. O nedenle biz evvelden bunlar sağlık ocaklarında, aile sıhhati merkezlerinde, hastanelerimizde olağan ki sıhhat hizmeti veriyoruz. Lakin evvelce toplumun gelmesini ve kendisini tartmasını yahut benim gereksinimim var demesini bekliyorduk. Biz bu paradigmayı değiştirdik artık. Biz topluma gidelim dedik. Zira toplumu tıpkı vakitte sıhhat manasında da hem bilinçlendirmemiz hem de farkındalığı oluşturmamız gerekiyor. Onun için alana çıktık ve dedik ki topluma senin sahiden kilo sorunun var. Obezite sıkıntımız var. Türkiye’nin baktığınız vakit toplumsal olarak riskleri var. Bunlardan bir tanesi kilo, obezite.
Bakın dediniz %35’i fazla kilolu çıkmış şimdiye kadar. Şu ana kadar 3 milyon insanı tarttık ve uzunluğunu ölçtük. %35’i fazla kilolu… Biz şu anda dünyanın en üst düzeyindeyiz kilo manasında. %27’si obez bir de. Yani toplam %52, %55 bandında insanlarımız istediğimiz kiloda değil. O nedenle biz bu kiloyu insanların sıhhati için istiyoruz. Yani biz kimseye kilon yüksek diye a sen kilolusun demek için bunları yapmıyoruz. Kilo bir sıhhat sorunu diyoruz. Bu sıhhat sorunu ileride yahut ömrünün rastgele bir devrinde kendisine farklı hastalıklar ortaya çıkaracak. Bakın kalp hastalıkları, eklem hastalıkları, tansiyon, inmeler, bunların hepsi kiloyla ilişkili hastalıklar. Öbür bir şey de tabir edeyim. Uyku kalitesi, kilonuz şayet fazlaysa uyku kaliteniz çok düşük ve olağanda sabah kalktığınız vakit zati yorgun kakıyorsunuz.
Bir örnek vereyim. Bir margarin 250 gram. Siz bir margarinle 250 gramda 10 tane alsanız 2,5 kilo eder. 10 tane margarin sabah kalkın, sırtınıza takın, dolaşın bakalım akşama kadar nasıl hissedeceksiniz? Yani 5 kilo, 10 kilo insanların vermesi gerekiyor. Bunun yanında öbür bir şey yapıyoruz.
Bu sıhhatle ilgili müdafaa yalnızca obeziteyle ilgili değil. Sigara da birebir meselemiz var. Bugün toplumun üçte biri maalesef sigara içiyor. Sigara bugün akciğer kanseriyle dünyanın en önde gelen ülkelerinden bir tanesiyiz. Kilo, sigara, bağımlılık, bunlar hareketsizlik bizim toplumumuzun riskleri olarak görüyoruz. Ve bunları biz temel sıhhatin, esirgeyici sıhhatin en değerli düzeltmesi gereken parametreleri olarak görüyoruz. Ve bununla ilgili ne yapıyoruz? Topluma bunun farkındalığını oluşturmaya ve onları sıhhat ve kendi sıhhat vücudunun sıhhatini müdafaasını öğretmeye çalışıyoruz. Ve kültürünü de oluşturmaya çalışıyoruz. Ne yaptık? Onu da söyleyeyim. Bu insanları ölçtük, ölçmekle bırakmadık ki. Bu insanlara dedik ki Sağlıklı Hayat Merkezlerimizde diyetisyenlerimiz size her türlü hizmeti fiyatsız veriyor dedik. Türkiye’de 288 tane var. Bu sene Allah nasip ederse 100 tane daha ek edeceğiz onlara ki yaklaşık 60 küsur tane daha 5 ayda ek ettik. Lakin Sağlıklı Hayat Merkezlerine gitsinler.
Orada diyetisyeni var, psikoloğu var, fiyatsız. Fizyoterapisti var, çocuk gelişimcisi var, kanser taraması var, mamografisi var ve her türlü pilatesinden tutun, her türlü idmanı, diyeti öğretecek insanlarımız var. Ebelerimiz var, ebe okullarımız var. Onun için Sağlıklı Hayat Merkezi’ne lütfen beşerler gitsin. 5 ayda 8,5 milyon gitmiş şimdiye kadar lakin biz bunu kâfi görmüyoruz. Çok daha fazla insanımızın Sağlıklı Hayat merkezlerinden yararlanmasını istiyoruz.
Toplumu da bu işe katmamız gerekiyor. Sağlıklı toplum şuurunu oluşturmamız için. Tıpkı vakitte yeni bir uygulama yaptık. Sağlıklı Hayat Akademisi diye bir şey kuruyoruz. Kurduk ve insanları da eğitiyoruz şu anda onunla. Ne eğitiyoruz? İnsanlara nasıl sağlıklı kalacağını, sıhhatini nasıl koruyacağını, nasıl besleneceği, nasıl hareket edeceğini, hepsini öğretecek bu insanların tıpkı vakitte öğrendiklerini etrafındaki insanlara öğretecek bir akademi kurduk ve bunları şimdiye kadar 30 bin kişi eğittik. Kim bunlar? Daha çok işte muhtarı, öğretmeni, cami imamı, toplumun, o bölgenin önde gelen beşerlerine nasıl Sağlıklı Hayat Akademisinde eğitim alarak onları sıhhat elçisi üzere insanların eğitimine adapte ediyoruz.
Başka bir şey de yaptık. Çocuklarımızı, Ulusal Eğitim’le protokol yaparak Sağlıklı Gelecek, Sağlıklı Çocuk diye bir programa geçtik. Okulda gidiyoruz, çocuklara sıhhatle ilgili kültür oluşturacak eğitimler veriyoruz. Eğitimlerle birlikte çocuklar tıpkı vakitte işte ambulansından, UMKE araçlarına kadar hepsini dokunacağı, göreceği, oynayacağı, tıpkı vakitte daha sonra da ona sıhhat elçisi dokümanı vererek o çocuğun sağlıklı kalmasını, tıpkı vakitte da ailesinin, etrafındaki insanların sıhhati için. Zira çocuklar çok bedelli. Onlar bir şey söyledi mi yapmak durumunda hissediyor herkes. Sağlıklı çocukları da tıpkı vakitte sıhhat elçisi olarak tanımlıyoruz.
Yeme alışkanlığını toplum birebir vakitte hareketsizlikle birleştirince, makûs yeme alışkanlığıyla bir arada maalesef hem süratli hayat hem hareketsizlik, bunların ikisi de toplumun şu anda riskleri. Onun için biz bilhassa topluma şunu söylüyorum. İnsanlarımıza, vatandaşlarımıza şunu tabir etmek istiyorum. Biz sağlıkçılar her şeye hazırız, korunmasıyla ilgili. Fakat vücutlarını muhafazaları için lütfen bize yardım etsinler.
Bakın, o kilo uzunluk ölçümü biraz fazla gündem oldu fakat birebir yerlerde ne yapıyoruz? İnsanlara 60 bin insanımıza nikotin testi yaptık şimdiye kadar. Ve bu sigara içen insanlarımızı da nikotin oranına nazaran yönlendiriyoruz. Nereye yönlendiriyoruz? Sigara bırakma polikliniklerimize yönlendiriyoruz. Böylelikle insanların nasıl sigara bırakması konusundaki teknikleri birebir vakitte onların bırakma konusundaki kabiliyetlerini arttırmaya çalışıyoruz. Zira herkes biliyor ki bugün sigara sıhhate ziyanlı. Nefessizlikten, KOAH’ından, işte kalp krizinden, akciğer kanserinden hepsinin etkenlerinden bir tanesi sigara. Herkes biliyor bunu. İçen de biliyor temelinde. Ancak bunu nasıl bırakacağı konusunda biz onlara yardımcı oluyoruz. Lütfen onlar da bize yardımcı olsunlar ki Türkiye dünyanın en çok sigara içen ülkelerinden bir tanesi olmasın.
Kilo yahut hareketsizliği lütfen bizimle bir arada takviye vererek bir arada onların kilosunu azaltalım ki Türkiye dünyada şeker hastalığında ikinci sırada olmasın. Düzgün beslenmeyi onlara öğretelim ki gelsinler, bizden yardım istesinler, aile tabiplerinden yardım istesinler. Bugün aile hekimliği konusunda Türkiye sahiden inanılmaz bir kabiliyete sahip. Ben bütün 28 bin aile doktorumuz var. Her biri insanlarımızın sağlıklı kalması için onları orada bekliyor. Lütfen gitsinler, nasıl sağlıklı kalacaklarını aile tabiplerinden öğrensinler.
Biz koruyuculuğu ve sıhhatle ilgili gerçek olanları tabir etmek durumundayız. Ben Sağlık Bakanıyım. Hastalık bakanlığı değilim. Öncelikli olarak bunu tabir ederek her vakit koruyan sıhhat siyaseti oluşturmaya çalışıyoruz. Şayet bir şey sağlıklı olmasının yahut sıhhatle ilgili farklı bir boyuta giriyorsa bununla ilgili çalışmakla mükellef olan şahısım ben.
Türkiye’de sezaryen oranları %61,5. Sezaryen dediğimiz temelinde bir doğum formu değil. Bir ameliyat tipi. Doğal olan olağan doğum kampanyasını Ekim 2024 prestijiyle Sayın Hanımefendi Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlattık. Burada ne yaptık? 40 adet hareket planı hazırladık. Daha doğrusu 40 adet adım olarak söyledik. Dedik ki toplumun sezaryen olma oranı Dünya Sıhhat Örgütü tarafından ortalama %15. Yani 10 doğumdan 1,5’u, bir yahut en fazla ikisi sezaryen olmalı, primer sezaryen. Lakin bu bizim %50 bandında Türkiye’de. Sezaryen oranları %65. Kimi hastanelerde %75-80. Bunu biz ‘ya siz sezaryen olmayın’ demekle yetinmedik. Ne yaptık? Bu hareket planında şunu yaptık. Evvel ebelere işlev tanımladık. Doğumhane tanımladık. Bakın, hamile okulları tanımladık. Bugün Türkiye’de şu anda 13 Aralık 2024’te yürürlüğe girdi. Gebe okulu oluşturuldu. 974 tane. Zira biz yalnızca doktorun yahut hastanenin değil, birebir vakitte toplumsal olarak da bayanlarımızın yanında olmak durumundayız. Düşünün ki siz birinci hamileliğinizdesiniz. Bilhassa gebelik periyodunda son trimesterında, son üç ayında yani ya bayanın hormonu değişiyor, vücudu değişiyor, psikolojisi de değişiyor. Ona takviye ve onun yanında durmamız lazım dedik. Ebeleri bununla ilgili görevlendirdik. Dedik ki annelere ‘Anne okullarına gelin, hamile okullarında size ruhsal olarak yahut fiziki olarak ne yapabileceğinizi öğretelim, rahatlatalım.’
Aynı vakitte bir uygulama yaptık, anne seyahati diye. O uygulamayla insanlarımız, annelerimiz, anne adaylarımız doğum nedir? Nasıl bir süreç onları bekliyor? Neler yaşayacaklar? Hatta çocukları olduktan sonra iki sene dahi o uygulama, taşınabilir uygulamanın onlara teklifler sunacağını ve onları anne seyahatinde bizim hem eğiteceğimizi hem bu hususta dayanak vereceğimizi söylüyoruz.
Hastanelere de şunu yaptık. Doğum sorumlusunu tespit ettik. 5700 tane ebeyi doğum sorumlusu ve onunla ilgili eğitimlerini vererek temelinde ebelerin doğumda daha işlevsel olmasını, anneyle bir arada o doğum sürecinin daha hamileliğin başından itibaren onunla eşleştirerek doğumla birlikte olağan doğumun ne kadar fizyolojik olduğunu, bebeğe ne kadar katkı verdiğini, anneye nasıl sağlıklı olacağını, onunla ilgili nasıl bir süreç yaşayacağını anlatarak temelinde sezaryen oranlarımızı düşürmeyi hedefledik. Zira %61 sağlıklı bir sayı değil. Ve bizim gayemiz temelinde neydi? Onu da söyleyeyim. 40 haftalık bir süreç bu doğum hareket planı. 40 haftada yapacaktık. Şu anda yaklaşık 30-35 hafta ortasındayız. Temmuz sonu prestijiyle bitecek. Bizim maksadımız doğum, sezaryen oranlarını düşürmekti. Çok şükür bütün takıma, herkese teşekkür ediyorum. Şu anda %3 oranında toplam sezaryen oranlarında düşüklük sağladık. Bunu da kontrollerle, motivasyonlarla, toplumla birlikte, annelerimiz, anne adaylarımızla birlikte, ebelerimizle birlikte daha da düşürmek amacındayız. Zira bu sonuçta açık söylüyorum, %61 büyük oran. Zira çocuk sıhhati açısından da o denli. Zira doğal süreç, olağan doğum fizyolojik bir şeydir. Onun için o hem çocuğun anne münasebeti, anne-çocuk ilgisi hem çocuğun sıhhati açısından hem annenin sıhhati açısından bunu tavsiye ediyoruz. Olağan ki tıbbi endikasyon dediğimiz işte acil durumlar dahil onlarda sezaryen olması kuraldır. Fakat bu %15’i, %20’yi geçmemesi gerekir. Geçiyorsa toplumsal endikasyon dediğimiz, isteğe bağlı bir sezaryeni çok önermiyoruz.
